Białogród nad Dniestrem – spacer po mieście

Białogród nad Dniestrem (dawny Akerman)  położony jest w odległości 80 km na zachód od Odessy i 20 kilometrów od wybrzeża Morza Czarnego. Miasto nie jest duże, liczy obecnie ponad pięćdziesiąt tysięcy mieszkańców.

Z Odessy najłatwiej dojechać do niego marszrutką (mini busem), która ma przystanek początkowy przy dworcu kolejowym. Numery marszrutek odjeżdżających w różnych kierunkach od czasu do czasu ulegają zmianie, ale zawsze mają umieszczoną nazwę miejscowości do której jadą. Podróż w jedną stronę trwa 1,5 godziny i kosztuje 25 hrywien (ok.10 zł). Busy zaczynają kursować od wczesnych godzin porannych i odjeżdżają średnio co 20 minut, w momencie kiedy zapełnią się pasażerami. Z powrotem do Odessy też nie ma problemu – ostatnia marszrutka wyjeżdża z Białogrodu nad Dniestrem o godzinie 21. Bilety kupuje się u kierowcy.

Rozpoczynając podróż zastanawiałam się jak będzie wyglądała okolica poza miastem, jak będą wyglądały zabudowania na wsi. Z doświadczeń Odessy mogłoby się wydawać, że  będą bardzo zaniedbane. Okazało się jednak, że wsie leżące na trasie do Białogrodu nad Dniestrem były bardzo zadbane, z ładnymi domkami i uporządkowanymi podwórkami. Po drodze przejeżdżało się przez miejscowość, gdzie z daleka widać pomnik Lenina, pomnik Nike i pomnik żołnierza (zapewne radzieckiego) pięknie odnowione, całe w złotym kolorze. Niestety nie było już bezkresnych stepów, które opisywał Adam Mickiewicz w swoich sonetach. Dawno zamieniły się na pola uprawne.

Sam Białogród nad Dniestrem nie wyglądał tak imponująco jak miejscowości położone przy trasie z Odessy. Dziurawe ulice, w części bez asfaltu, ruiny budynków, w których ciężko rozpoznać jaką kiedyś pełniły funkcję, zdziczały park, chodniki z odkrytymi wylotami studzienek kanalizacyjnych to dominujące elementy w krajobrazie miasta.

Tak wygląda współczesność, a przecież Białogród nad Dniestrem to jedno z najstarszych miast nie tylko na Ukrainie, ale i w całej Europie. Ma niezwykle długą i ciekawą historię. W ciągu swoich dziejów kilkakrotnie zmieniał nazwę:
1) Tyras – powstał w VI wieku p.n.e. jako kolonia Miletu.
2) Alba Iulia – w I wieku n.e. należał do rzymskiej prowincji Dolna Mezja. Później został zniszczony przez Gotów, a następnie Hunów.
3) Leukopolis – w VI wieku n.e. pod panowaniem Cesarstwa Bizantyjskiego.
4) Białogród – nazwa używana od IX do XII wieku wraz z napływem Słowian i powstaniem słowiańskiej osady.
5) Ak–Libo – W XII wieku miasto trafiło pod panowanie genueńskie , a potem tatarskie ok. 1440 roku i to właśnie Tatarzy nadali mu nową nazwę.
6) Cetatea Alba – od XIV wieku władali nim hospodarowie mołdawscy, którzy rozbudowali twierdzę, chroniącą rozwijający się ośrodek handlowy. Od 1387 roku było lennem króla Polski.
7) Akerman (Biała Twierdza) – w 1484 roku miasto zostało zdobyte przez Turków. W XVIII wieku stanowiło schronienie dla walczących z Rosją oddziałów Pyłypa  Orłyka, a w latach 1768-1774 Kozaków z Siczy. W 1914 roku Akerman wchodził w skład Rosji, w latach 1918-1944 należał do Rumunii, od 22 sierpnia 1944 roku wchodził w skład Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
8) Białogród nad Dniestrem – od 1945 roku do dzisiaj pod współczesną nazwą. Od 1991 roku (z chwilą powstania państwa) należy do Ukrainy.

Zwiedzanie miasta najlepiej rozpocząć od Parku Pokoju, kierując się w stronę twierdzy Akerman ulicą Dzierżyńskiego.

W parku znajduje się pomnik upamiętniający wyzwolenie miasta od hitlerowskich najeźdźców.

Przejście do twierdzy zajmuje około 25 minut. Mnie zajęło trochę dłużej ponieważ przypadkowo skręciłam w ulicę Izmajilską, gdzie natrafiłam na Katedrę Wniebowstąpienia Pańskiego, której nie miałam zaznaczonej na mapie w moim przewodniku.

Cerkiew została zbudowana na wzgórzu w centrum miasta w latach 1815 – 1820 na terenie dawnego cmentarza tureckiego. Fundusze na budowę świątyni pochodziły z datków wiernych. Budowa odbywała się pod kierownictwem Fiodora Malawińskiego wcześniejszego budowniczego cerkwi Matki Boskiej Kazańskiej. Oryginalny budynek świątyni był w formie statku a dopiero później wybudowano po  4 kolumny portyku. Katedra ma formę krzyża, charakterystyczną dla rosyjskiego klasycyzmu. Posiada trzyczęściowy ołtarz ze złoconym pięknie rzeźbionym drewnianym ikonostasem. W świątyni przechowywane są relikwie świętego Jana Suczawskoho.

Cerkiew Świętego Jana Chrzciciela (grecka)  - została zbudowany pod koniec XIII wieku. Gruntowna przebudowa kościoła miała miejsce, po wyzwoleniu miasta z panowania tureckiego. W XV wieku została zniszczona, a odbudowana w następnym stuleciu. Na początku XIX została wybudowana dzwonnica .

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (ormiański) prawdopodobnie został zbudowany przez miejscowych parafian w latach 1384-1400. W ciągu następnych lat był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. Ostatecznie przyjął formę krzyża, zachowaną do dnia dzisiejszego. Dokładna historia budowy świątyni nie jest znana – mogła ona zostać zbudowana przez Greków lub według innej wersji przez społeczność ormiańską w czasie panowania tureckiego. Na ścianach zachowały się starożytne malowidła i średniowieczne marmurowe płyty z  rzeźbionymi kamiennymi z napisami, z których najwcześniejszy pochodzi z X wieku. Kościół był czynny do 1940 roku.

W pobliżu Kościoła Ormiańskiego znajduje się sarmacka krypta odkryta w 1989 roku, podczas prac w kamieniołomie piasku na wschodnich obrzeżach miasta. Kamienny grób pochodzi z czasów starożytnych prawdopodobnie z III wieku naszej ery. Krypta jest zbudowana z bardzo dobrze dopasowanych, nachodzących na siebie  wapiennych płyt, pokrytych dwuspadowym dachem. Składa się z prostokątnej komory grobowej i prowadzącego do niej korytarza.

Pomnik Chwały  odsłonięty 9 maja 1975 roku  ku czci 38 żołnierzy, którzy zginęli podczas wyzwalania miasta w sierpniu 1944 roku.

Pomnik żołnierzy–internacjonalistów odsłonięty 15 lutego 2012 roku ku czci żołnierzy poległych w Afganistanie.

Pomnik pograniczników odsłonięty 28 maja 2011 roku w święto Straży Granicznej – poświęcony weteranom straży granicznej.

Poza wszystkimi powyżej wymienionymi miejscami zwiedziłam oczywiście też słynną twierdzę Akerman. Chciałam także zobaczyć grobowiec scytyjski. Idąc ulicą Szabską szukałam go niedaleko limanu Dniestru. Niestety nie mając dokładnej mapy za wcześnie skręciłam ku rzece, a zapadające ciemności nie pozwoliły na zrealizowanie planu. Powrót do dworca nie był sprawą łatwą, gdyż akurat w tym rejonie brakowało ulicznych latarni. Idąc trzeba bardzo uważać i mocno wpatrywać się w ziemię pod nogami, żeby wyprawa nie zakończyła się wpadnięciem do studzienki kanalizacyjnej. Odkrytych studzienek w Białogrodzie nad Dniestrem jest ogromna ilość (zastanawiam się czy widziałam jakąś zakrytą). Pech chciał, że nie zabrałam ze sobą latarki, gdyż zupełnie niesłusznie uznałam, że w mieście nie będzie mi potrzebna. W tym momencie chciałoby się zacytować słowa wieszcza „ Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurhanu; Patrzę w niebo, gwiazd szukam (…).”

4 Komentarze

  1. Fajny wpis, ja na jesieni też w te strony się wybiera więc wiem co mnie czeka;) (www.radoslaw-liczmanski.blog.onet.pl)

    • Bardzo dziękuję za miłe słowa. Białogród jest miejscem wartym odwiedzenia. Z innych ciekawych zabytków, których mi nie udało zobaczyć, a myślę, że byłoby warto należałoby wymienić Koszary Aleksandrowskie, podziemną cerkiew Jana Suczawskoho, Kościół bułgarski, cmentarz żydowski, Urząd powiatowy. Jest też małe muzeum. Pozdrawiam i życzę udanego pobytu na Ukrainie.

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.